Starten als AI-freelancer in België: wat je regelt voor je je eerste factuur stuurt

Eerst beslissen: hoofdberoep of bijberoep

Het statuut hangt af van wat je er nog naast doet. Werk je daarnaast bij een werkgever, dan ben je meestal zelfstandige in bijberoep. Werk je enkel als freelancer, dan ben je zelfstandige in hoofdberoep. De keuze bepaalt hoeveel sociale bijdragen je betaalt en welke rechten je opbouwt.

• Bijberoep: verdien je als zelfstandige in 2026 minder dan 1.922,16 euro, dan betaal je geen sociale bijdragen. Tussen dat bedrag en 17.374,08 euro betaal je een verminderde bijdrage. Vanaf 17.374,08 euro betaal je zoals iemand in hoofdberoep (bron: RSVZ).
• Hoofdberoep: je betaalt 20,5 % op je beroepsinkomen tot 75.024,54 euro en 14,16 % op het deel daarboven tot 110.562,42 euro. Er geldt een minimumbijdrage, berekend op een minimuminkomen van 17.374,08 euro. Voor primostarters is dat minimum lager gedurende de eerste vier kwartalen (bron: RSVZ).
• Het sociaal verzekeringsfonds rekent beheerskosten bovenop de bijdragen. Vraag bij je fonds wat ze bedragen.

Een bijberoep is een zacht begin: je kunt AI-opdrachten uitproberen terwijl je job blijft. Let wel op dat de overstap naar hoofdberoep gevolgen heeft voor je bijdragen en rechten. Bespreek die stap met je fonds voor je je job opzegt.

Je ondernemingsnummer en de KBO

Elke zelfstandige moet ingeschreven zijn in de Kruispuntbank van Ondernemingen (KBO). Dat doe je via een erkend ondernemingsloket. Je krijgt een ondernemingsnummer, en dat nummer staat later op je facturen. Kies je een vennootschap in plaats van een eenmanszaak, dan komen er oprichtingsstappen bij; voor een eerste freelanceopdracht starten de meeste mensen als eenmanszaak.

Btw: aanrekenen of niet

Consultancy en ontwikkeling zijn btw-plichtig. Je rekent dus btw aan, tenzij je gebruikmaakt van de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen. Op dit moment geldt die regeling voor een jaaromzet tot 25.000 euro exclusief btw (bron: FOD Financiën).

• Met de vrijstelling reken je geen btw aan en ben je vrijgesteld van het grootste deel van de btw-verplichtingen. De btw op je aankopen kun je dan niet aftrekken.
• Je dient wel jaarlijks een klantenlisting in, ook als die leeg is.
• Je vraagt de vrijstelling aan voor je start (formulier 604A) of tijdens je activiteit (formulier 604B).
• Overschrijd je de grens, dan val je terug op het gewone stelsel. Er gelden aparte regels als je in de loop van het jaar start of de grens overschrijdt: vraag dat na bij de FOD Financiën of je boekhouder.
• Facturen tussen Belgische btw-plichtigen moeten sinds 1 januari 2026 gestructureerd verstuurd worden (e-facturatie via Peppol). Dat geldt ook als je de vrijstelling gebruikt. Kies dus een factureerpakket dat dit aankan.

Of de vrijstelling loont, hangt af van je klanten. Rekenen bedrijven zelf btw af, dan telt het voordeel van een lagere prijs minder, en verlies je de aftrek op je kosten. Laat je boekhouder dit voor je situatie doorrekenen.

Je sociaal verzekeringsfonds

Als zelfstandige sluit je aan bij een sociaal verzekeringsfonds dat je bijdragen int. Je kiest het fonds zelf. Regel die aansluiting tijdig, bij voorkeur voor je eerste opdracht, en vraag je fonds welke termijnen en formaliteiten voor jou gelden. Je betaalt je bijdragen per kwartaal.

Starters kunnen aan hun fonds vragen om de voorlopige bijdragen te verlagen op basis van een geraamd inkomen, wanneer dat onder het minimuminkomen blijft. Verdien je achteraf meer, dan volgt een aanvulling bij de definitieve afrekening. Hou dus een buffer aan.

Verzekeringen

Als AI-freelancer lever je advies of software af waar een klant op bouwt. Gaat daar iets mis, dan kun je aansprakelijk gesteld worden. Bekijk met een verzekeraar of makelaar welke dekking bij jouw werk past, en lees in elk contract na welke verzekeringen de opdrachtgever vraagt. Geef een eerlijke omschrijving van je werk, inclusief het gebruik van AI-modellen en klantdata. Denk daarnaast aan een verzekering voor arbeidsongeschiktheid en aan je pensioen, en vraag je fonds welke rechten je als zelfstandige opbouwt.

Via een bemiddelaar of rechtstreeks

Je vindt opdrachten via een bemiddelaar (een detacheringsbureau of freelancebroker) of rechtstreeks bij het eindbedrijf. Bij een bemiddelaar krijg je vaak sneller toegang tot grotere klanten en neemt die de administratie rond de klant op zich, maar zit er een marge tussen jouw tarief en wat de klant betaalt. Betaaltermijnen en contractvoorwaarden lopen via het bureau. Rechtstreeks werken geeft je meer controle over tarief en relatie, maar vraagt meer eigen acquisitie en administratie. Veel freelancers combineren beide. Hoe je opdrachten vindt, lees je in freelance AI-opdrachten vinden. Twijfel je over een contract, laat het dan nalezen voor je tekent.

Als je in Nederland woont of daar werkt

In Nederland schrijf je je als zzp'er in bij de Kamer van Koophandel (KvK) en gelden andere regels. Voor de btw bestaat de kleineondernemersregeling (KOR) bij een omzet tot 20.000 euro per kalenderjaar, zowel in het jaar van aanmelding als in het jaar ervoor (bron: Belastingdienst). Je meldt je daarvoor aan bij de Belastingdienst, en je kunt de btw op je kosten dan niet terugvragen. Woon je in België en werk je voor een Nederlandse klant, of omgekeerd, laat je dan adviseren over btw en sociale zekerheid voor je tekent.

Wat je hierna doet

Heb je je papieren in orde, dan komt de volgende vraag: wat vraag je per dag? Dat vind je in je dagtarief als AI-freelancer bepalen. Op ai-work.be bekijk je freelanceopdrachten in België en Nederland; als lid zie je ook welk bedrijf erachter zit. Het freelance-aanbod is nog beperkt. Je ziet het actuele overzicht bij alle freelanceopdrachten, en met een lidmaatschap krijg je meldingen bij nieuwe opdrachten. Een lidmaatschap is geen garantie op werk.